‘Het kan en moet anders!’ is natuurlijk makkelijk geroepen, maar het kan! En dat willen we graag laten zien. Zo zijn wij nu met de eerste pilotscholen aan de slag om die IT-omgeving, gebaseerd op publiek waarden, ook echt te bouwen. Waldorf aan de Werf (door wisseling in de directie helaas weer afgehaakt, lees hier het hele verhaal) en het VLC-Auryn zijn de eerste scholen die zich bij CEDO hebben aangesloten.
Wil je ook dat de publieke waarden die voor jouw school belangrijk zijn, worden vertaald naar de IT-omgeving? Natuurlijk heeft dit voor een school die al ‘in de cloud’ zit veel impact. Daarom begint het met een duidelijke visie op de waarden die de school uit wil dragen (zie ook ethiekcompas en waarden wegen van Kennisnet). De IT-omgeving zou de missie en visie van de school immers moeten versterken in plaats van verzwakken. Als de visie er eenmaal is, kan een stappenplan gemaakt worden. Als schoolbestuur bepaal je vervolgens zelf hoe snel de omslag naar een eerlijk digitaal onderwijssysteem wordt doorgevoerd.
Welke problemen lost CEDO op voor schoolbestuurders?
De diensten van de grote techbedrijven lijken ideaal: goedkope schoolomgevingen waar alles wat je nodig denkt te hebben in is geïntegreerd. Maar zoals inmiddels wel bekend is, komt dit gemak met een hoge, al dan niet immateriële prijs: verlies van privacy, autonomie, academische vrijheid; het ontstaan van een vendor lock-in; etc. Dus wat zijn nu eigenlijk de voordelen van een op publieke waarden gestoeld, open source pakket?
A. Praktische voordelen:
- Moeiteloos voldoen aan de AVG met privacy-by-design:
a. Privacymaatregelen kunnen vanaf het begin worden ingebouwd (privacy-by-design). Dus: geen reparaties achteraf, met alle risico’s van dien zolang onrechtmatigheden nog niet zijn opgelost, en geen nieuwe onrechtmatigheden bij elke update.
b. Geen vermenging van kerndiensten (die onder de verwerkersovereenkomst vallen) en aanvullende diensten, zoals Youtube of de spellingchecker van Microsoft (waar toestemming voor nodig is van de gebruiker). Aanvullende diensten kun je niet zonder meer gebruiken zonder privacyrisico’s voor leerlingen en personeel, wat meestal over het hoofd wordt gezien. - Behoud van controle over opslag van je data: ze kunnen worden gehost binnen Nederland of binnen de EU. Vervanging van de hoster kan zonder aanpassing van de software.
- Leerlingen kunnen zelf eigenaar blijven van hun data
- Computers zijn veel langer bruikbaar: met Linux als besturingssysteem kun je ze blijven updaten en gecentraliseerd beheren. Dus: veilig gebruik tot de hardware echt aan vervanging toe is, in plaats van tot Google, Microsoft of Apple beslist dat de computer niet meer geschikt is voor hun besturingssysteem (1). Dit bespaart aanzienlijke kosten.
- Gebruik van open standaarden zorgt voor onafhankelijkheid, lagere kosten, transparantie en de mogelijkheid van interoperabiliteit
- Bescherming van kinderen en personeelsleden die slachtoffer kunnen worden van (onverwachte) sancties vanuit de VS, zoals lhbtiq+ – kinderen, islamitische kinderen of kinderen uit Iran. Inmiddels is immers duidelijk dat de regering Trump niet aarzelt maatregelen te nemen tegen instellingen of landen die haar visie niet delen.
B. Ideologische voordelen:
- Vrijheid om de IT-omgeving naar eigen inzicht in te richten passend bij de visie van school. Zo hoeft de school zich niet aan te passen aan de visie van een groot techbedrijf.
- Kinderen leren echte digitale vaardigheden, in plaats van louter gebruikersvaardigheden voor een bepaald type software.
- Kinderen leren niet langer dat het vanzelfsprekend is om software en clouddiensten van de grote bedrijven te gebruiken, en dat er ook veilige alternatieven zijn. Dit is om meerdere redenen van belang:
a. De op school gebruikte systemen voldoen aan allerlei afgedwongen maatregelen. Maar thuis, bij privégebruik, gelden deze voorwaarden niet meer. En wat je onderwijst, zou ook thuis veilig moeten zijn.
b. Het gebruik van alternatieven helpt kinderen kritisch te leren nadenken over de implicaties van het gebruik van de diensten van de grote techbedrijven.
(1) Zie bijvoorbeeld endof10.org voor het vervangen van Windows of hoe-bevrijd-je-een-chromebook voor het vervangen van ChromeOS door Linux.